Onder impuls van Steve Severeyns (DFB VBF) en foorreiziger Eric Cicéron (Frankrijk) zijn het Frans Ministerie van Cultuur en de verschillende cultuurministers in België overtuigd geweest om een multinationale aanvraag in te dienen bij UNESCO om de Kermiscultuur op te nemen op de Representatieve Lijst. De eerste steen is hier voor gelegd door Zeev Gourarier en Jean-Paul Favand (FR) in 2014. Een Belgisch-Franse stuurgroep is voor de uitwerking opgericht, bestaande uit:
voor België:
- Steve Severeyns,
- Isabelle Leroy (Cultuur Brussels Gewest),
- Cathérine Wilquin (Cultuur Franstalige Gemeenschap),
- Arno Beunen (Cultuur Vlaamse Gemeenschap),
- Melanie Wirtz (CultuurrDuitstalige Gemeenschap),
- Véronique Vandevoorde (Museum Moeskroen, Unesco experte),
- Frea Van Craeyenest (Histories).
voor Frankrijk:
- Lily Martinet (Ministerie voor Cultuur),
- Eloïse Gaillard (Musée de Bercy),
- Renaud Lemailloux en Eric Cicéron (Petit Cheval de Bois).
Het Brussels Gewest heeft uiteindelijk het dossier gedragen en officieel ingediend.
Ans Persoons, Brussels staatssecretaris voor Stedenbouw en Erfgoed, en urban.brussels, de Brusselse administratie belast met erfgoed en initiatiefnemer van het dossier, maken bekend dat de “kermiscultuur” die we kennen in België en Frankrijk sinds 4 december 2024 officieel is opgenomen op de Representatieve Lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van UNESCO. Dankzij deze erkenning wordt de kermiscultuur voortaan aanzien als een dynamisch, levend en reizend erfgoed en worden de sociale, culturele en artistieke tradities van de foorkramers in stand gehouden. Belangrijker nog, zo wordt ervoor gezorgd dat er nog generaties lang plezier beleefd kan worden op de botsauto’s, spookhuizen, reuzenraden, lunaparken en vele andere attracties die in ons geheugen gegrift staan.
De kermiscultuur is een traditie die van generatie tot generatie wordt doorgegeven. Ik ging als kind naar de kermis in het dorp waar ik opgroeide, en nu ga ik naar erheen met mijn eigen kinderen. Foorkramer zijn, betekent ook vaak een familiezaak runnen. Erfgoed gaat over veel meer dan gebouwen. Het gaat ook over onze - steeds evoluerende - gewoontes en tradities koesteren, en de kermiscultuur is een perfect voorbeeld van dit levende erfgoed. Bovendien lust elke Belg graag smoutebollen.” verklaart Ans Persoons, Brussels staatssecretaris voor Erfgoed.
Ans Persoons
Brussels staatssecretaris voor Erfgoed
De UNESCO-erkenning van vandaag is niet het einde van een avontuur, maar een begin. Om onze kermiscultuur voor toekomstige generaties te waarborgen, gaan we nu een internationale werkgroep oprichten. Zo kunnen we de verschillende initiatieven en maatregelen coördineren en ook andere landen aanmoedigen om zich bij ons initiatief aan te sluiten. We zijn ons bewust van de verantwoordelijkheid die de inschrijving met zich meebrengt. Met veel enthousiasme zullen blijven we samenwerken met universiteiten voor onderzoek naar de kermiscultuur. En we blijven gemeenten en overheden ook op alle niveaus blijven sensibiliseren, zodat er altijd een plaats is voor kermissen in onze samenleving
Steve Severeyns
voorzitter van de vzw Verdediging der Belgische Foorreizigers
Levend erfgoed
De kermiscultuur heeft zijn wortels in de middeleeuwse tradities van reizende acrobaten en showmannen, die meereisden met de kermissen. De kermis zoals we die vandaag kennen ontwikkelde zich pas echt aan het einde van de 19e eeuw, met zijn eetkraampjes, kansspelen en draaimolens die een feestelijke vaste waarde werden in steden en dorpen. De kermiscultuur is een levend en dynamisch erfgoed dat zich blijft heruitvinden, maar waarbij tegelijkertijd wel aan tradities vastgehouden wordt.
Dit erfgoed belichaamt een reizende manier van leven. Het is de uitoefening van een uniek beroepen, bedoeld om een breed publiek te vermaken. Door kermissen naar het hart van steden en dorpen te brengen, brengt de kermis echter nauwe samenwerkingsverbanden tot stand met lokale overheden en gemeenschappen. Kermisgemeenschappen hebben in de loop van de geschiedenis blijk gegeven van een grote veerkracht door zich voortdurend aan te passen aan veranderingen in hun dagelijkse leven.
Ik ben blij dat de kermiscultuur is opgenomen in de lijst van immaterieel erfgoed van de mensheid. Dat draagt bij tot de instandhouding van deze cultuur en tot de erkenning van de plaats en de rol van de kermisgemeenschap in onze samenlevingen. Deze 5de inschrijving, gezamenlijk voorgedragen door Frankrijk en België, getuigt van de uitstekende samenwerking tussen onze twee landen op het vlak van de bescherming en promotie van immaterieel erfgoed,
Xavier Lapeyre de Cabanes
Frans ambassadeur in België
Het is ontzettend belangrijk om ook ons immaterieel erfgoed te eren en beschermen voor toekomstige generaties. In een wereld waarin alles voortdurend verandert, zijn kermissen grotendeels hetzelfde gebleven: ze blijven plekken waar écht iedereen samenkomt en zich kan amuseren. Zowel in grote steden als in kleinere gemeenten is het een vaste traditie waar mensen elk jaar naar uitkijken. Met de erkenning door UNESCO als immaterieel cultureel erfgoed zorgen we ervoor dat die traditie nog vele jaren kan worden doorgezet
Steve Severeyns
Vlaams minister voor Cultuur
02
De lokale gemeenschappen
1. Steden, gemeenten en stedenbesturen
Steden en lokale overheden organiseren kermissen volgens een traditionele, terugkerende kalender. Ze werken mee aan de organisatie en zorgen ervoor dat de festiviteiten vlot verlopen: in elke betrokken stad zorgt een speciale dienst voor de contacten met de kermisexploitanten, stelt hij openbare ruimtes en andere logistieke faciliteiten ter beschikking en zorgt hij voor de communicatie met de bevolking.
2. De deelnemers
De bevolking, bezoekers en in het algemeen alle liefhebbers van kermissen (van alle generaties en afkomst) komen samen met familie of vrienden om dit evenement in de lokale context te beleven.
Er worden naar schatting ongeveer 37.000 kermissen per jaar georganiseerd: 35.000 in Frankrijk en 2.500 in België.
De kermiscultuur wordt in stand gehouden en beoefend door kermisexploitanten, wier hoofdactiviteit het animeren van attracties is. Daarnaast zorgen zij voor het onderhoud van de attracties, het aanpassen ervan aan de geldende normen en het voorbereiden van de verplaatsingen.
Het gezinsleven en het beroepsleven zijn nauw met elkaar verbonden. De taken worden verdeeld op basis van ervaring, kwalificaties en interesses. Ouders en grootouders spelen een belangrijke rol in de opvoeding en in het doorgeven van kennis aan de kinderen, die al op jonge leeftijd deelnemen aan familiediscussies en leren omgaan met moeilijkheden en de bijbehorende oplossingen.
Iedereen, ongeacht geslacht, werkt op een veelzijdige manier samen en respecteert elkaar, zowel bij het dagelijkse werk als bij het transport en de montage van de attracties.
Op 15 januari 2021 heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de kermiscultuur, op onze aanvraag, in hun inventaris van het Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst. De erkenning is gebeurd door Staatsecretaris voor Cultuur Pascal Smet.
Sinds 18 februari 2021 is de kermiscultuur door Minister van Cultuur van de Federatie Wallonië-Brussel, Bénédicte Linard, erkend als “Chef-d’oevre du Patrimoine oral et immatériel”. Onze aanvraag is sedert 23 februari 2021 op de Inventaris voor Immaterieel Cultureel Erfgoed geplaatst.
Sedert 18 februari 2021 is de kermiscultuur op onze aanvraag, geplaatst op de Inventaris voor Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Duitstalige Gemeenschap. Minister van Cultuur Isabelle Weykmans heeft de erkenning ondertekend.
Onze vereniging heeft samen met de Franse vereniging “Petit Cheval de Bois” en het Parijse kermismuseum “Les Pavillons de Bercy” aan een multinationaal dossier geschreven om de kermiscultuur te laten erkennen door UNESCO. Op 29 maart 2021 is de aanvraag tot opname van de kermiscultuur in de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid overhandigd aan de UNESCO ambassadeurs te Parijs.
Ontdek ook
Septembermaand
September staat wereldwijd in het teken van de kermis! Ontdek het verhaal achter de kleurrijke wereld van kermisexploitanten, hun passie, tradities en uitdagingen.
Kermisarchief
Duik in een unieke verzameling foto's, affiches, documenten en verhalen die de rijke geschiedenis van de kermis tot leven brengen. Een eerbetoon aan het rijdend erfgoed en zijn tradities.
UNESCO
De kermiscultuur is erkend als Immaterieel Cultureel Erfgoed in alle Belgische regio’s. Wij zetten ons in om deze traditie te borgen en streven naar UNESCO-erkenning.
Appit
